Fómonos!

Novidades estimulantes para o verán que comeza

Días de novidades editoriais que chegan ás miñas mans, na literatura e na música. Todas das terras nordestinas, de arredor da liña que nos une os corazois.

Positivas publica o poemario Os nomes da terra , do asturiano Xuan Bello, para min un dos máis destacados autores da actualidade en toda a península e do que recomendo vivamente Historia universal de Paniceiros. Xunto co de Bello sae tamén do prelo o libro gañador do Premio Narrativas Quentes de 2009, de título Organoloxía e autoría da ribadense Eva Moreda (que vén tamén de gañar o Terra de Melide 2010 cunha novela sobre a emigración galega a Londres nos anos 50 do pasado século). Tanto un coma outro son libros recomendabilísimos e que veñen ampliar un catálogo amplo, plural e diferente, do que forman parte nomes coma Lois Pereiro, Vidal Bolaño, Allen Ginsberg, Ronseltz, Mark Twain, Pasolini, Bukowsky, Mercé Rodoreda, Chico César ou George Orwell.

Pola súa banda Ouvirmos, através do subselo Vir, edita por fin o primeiro traballo da Safari Orquestra, con título de expresión mariña Ben deitei. Por moito que no texto promocional se defenda a calma e a paciencia coa que foi cociñado o disco, o certo é que pensamos que a súa xestación levou máis tempo do que sería desexábel, e iso pode repercutir tamén na súa recepción actual. Recordou este proceso ao acontecido no seu día co outro grande proxecto do que o líder da Safari Orquestra formara parte, os lembrados Skornabois, que editaran aquel seu magnífico -e único- disco homónimo xa na parte final da súa carreira. Con todo, a saída deste Ben deitei resulta sen dúbida unha excelente noticia para a música galega. Nun ano no que a cultura de noso parece vivir unha fonda depresión pola crise económica e pola lamentábel actuación do goberno Feijóo para cos sectores culturais resultan aínda máis estimulantes e necesarios os fermosos agasallos que nos son entregues da man de Berrogüetto, o Aló Irmao ou a Safari Orquestra.

Ser dun país que non existe

e dunha terra que foxe dos mapas, na liña que confronta, que pon os ollos nos ollos de quen nos nega e lle canta até velo esmaciar. En Patria río hai que chega a ser chamado Eu, ou qué. A dureza dos días rompe en lágrima de tanta dignidade, de tanto impugnar o noxo e proclamar a beleza, cando o corpo pide armarse. En baixando a Xesta, si, na ida e volta do avós, na sombra das palmeiras, na parte de atrás das boticas, na letra vermella das imprensas, na descuberta da voz que nos di e nos fai parte do mundo. Desde a Órrea e Galegos ao Barqueiro pra aquén de Espasante, Cunqueiro atravesado na lingua, Vilar Ponte na vontade de ser povo, colectivamente, de noso. O que doe é a certeza e a esperanza, o que doe é sabérmolo. Non doe loitar por conseguilo. Non cansan a xustiza, a beleza, o pan, e si a fame. Para facermos habitábel este tempo construimos a república do norte do alén. Coas mans, co paso dos anos, pousamos os marcos nas praias que abren a rasa e deitamos a mirada nos peiraos, desde o alto da Frouxeira. Señorea ela as vilas e debuxa os camiños coma regueiros ou vías de fuxida, cara as fronteiras, no envés dos espellos. Coñecémonos ao mirarnos, ao darnos o chucho cos ollos cómplices, chamando a resistir sen termos que dicilo. A resistir, a resistir, aguantaremos desde a unión, diremos Rinlo, Santa Cilla, Cavanardá, Mini e Mero, bacallau. Mirarémoste e mirarasnos, e saberemos que ti tamén es dos nosos. Nun ritmo de habaneira, nas festas dos mariñeiros, nos regos de Hernán abertos no lombo deste norte que nos chama, no agrarismo que inzou as sementes de futuro. Foi vernos en eido dourado a estender a man, diversos, contraditorios mesmo, e afirmar novamente o valor da loita política compartida, dos espazos de encontro, da cultura social da esquerda e da unidade popular. Saúde e Pátria, compañeir@s!

Romántico e albión

Empezou case de brincadeira, polo convite do amigo F.M. ao seu blogue futboleiro, cervexeiro, culto, romántico e comunitario (non sei se estes epítetos serán do agrado da Brigada Enfanterribilista que o dirixe) e ao cabo dos días foise convertendo en descuberta notábel camiño da adoración. Refírome á música do crooner de Sheffield, Richard Hawley, antigo membro de Logpigs e Pulp e agora extraordinario cantante e compositor en solitario. Si, xa sei que hai quen di que ten toques de Julio Iglesias e de Roy Orbison mais, que queren que lles diga, para min iso non fai máis que confirmar o seu talento e a súa calidade, canso como ando de animalcolectivs e outros pastiches insufribles. Nós quedamos con Hawley, claro está, o grande crooner do século XXI. Un dos últimos románticos, da banda dos albións.

Benzón

Compartir a palabra e a amizade, o sorriso xeneroso, a ollada limpa. Volver á terra cando o verán percura unha certeza / no ritmo dos espazos, nun norte que vestimos de miradas e sorrisos, cómplices, de tempo roubado aos que rouban o tempo. Visitarmos na foto de Sarri o mar de Cunqueiro, Manuel Antonio, Seoane, O marinheiro de Pessoa. Atoparnos nas palabras e recoñecérmonos nas caras e os afectos. De Foz, de Mondoñedo, de Ribadeo, en baixando a Xesta. E falar, falar de todo até o cansazo feliz, para sabérmonos vivos e sabérmonos ben, gozando as descubertas , as conviccións, a memoria e os desexos. Dá gusto nas nosas conversas impugnar o cinismo, axir contra a vergoña, construír a esperanza. Dá gusto saber que estades, perto, tervos aí. E hai días, coma hoxe, nos que apetece dicilo.

Eu son de aquí

a herba estrada na aira polo vento e un olor a coello con patacas, ás tres da tarde
o sol chamando na porta á sombra da figueira
trinta ou corenta teleindiscretas enriba dunhas táboas, apoiadas nos muros da corte dos xatos, cos cromos de V e o álbum da Liga do 85
os dedos que agarran as beiras do pozo, entre a folgueira. o resto do corpo na auga, o berro, a volta do monte subido no tractor
dela dicindo sabe que guripa, manducar, cata que non
a galbana das catro no verán, soltar o can para xogar por onda o hórreo e a fonte. xogar ao fútbol contra a porta do cabanón
a veciña que di soméllase a seu pai
beber un goto de auga fresca na cociña, sentindo ladrar a queti, e mirar a escopeta de caza de meu avó
o olor das lacenas
o pelo loiro de meu irmán, schuster, koeman
dela dicindo atarrecer magoei e trabuqueime
o sabor do colacao
a marcha para a vila, o bar Venecia
e o abandono de nós, onde xa non queda
nada



Alrededor de tu piel / ato y desato la mía

(Miguel Hernández)

Ollada ao lonxe, sobre a chuvia

Un verniz de chuvia molla o poema de Pavese sobre a casa. A casa do pai, que defendemos con Aresti. A casa que señorea e nos habita, con Manuel María. Serán os anos. Da Siñeira en Vilaframil, da Rega de Santa Cilla, da praza dos huevos de Salas, da Barceloneta obreira, do Venecia dos oitenta en Ribadeo. A casa e mais a terra. A terra que nos fixo, que se toca, que mancha, porca terra que estaba e sobrevive. Que se vende e un non entende que a terra se poida vender ou mercar, é terra. Terra. Dicila chega para encher a boca de erre de raiba de revolta de avelino díaz de riotorto de ribeira de piquín de lourenzo do lero de min e de nós encol da mirada ás tardes da primavera por riba da fonte da terra na terra e queti e pastor agarrado cun aramio á figueira erguida sobre a casa e sobre a terra, a terra e maila casa, venos finar e morre, ladra e agarda, a terra, dentro, dentro, aquí entre o estómago e os pulmóns. Un verniz de chuvia molla a casa que xa non temos onde habita a nosa infancia, erguida neste intre por riba das palabras de Pavese e Aresti e Manuel María, nesta Compostela que nada me di, que non é miña, que nunca será miña nin me terá. Eu quero unicamente a miña terra.

Pola beira norte

Deixaremos para outra o conto de Galeano sobre "Bebel da lexía". E as notas dos viaxeiros ingleses que pasaron polas nosas terras no século XVII. Tamén a arte de Talía, co Grupo de Extensión Agraria de San Miguel de Reinante, nas fundadoras mostras de Abrente, e co Grupo de Declamación Focense, de Lugilde, nas primeiras décadas do XX. Teatro fixo tamén, moito e bo, a Francisco Lanza. E por entre nós pasaron La Barraca, nos anos 3o, e o mítico Barriga Verde, como un día me contou Iñaki dos Fantoches Baj. Quedará para máis adiante falarmos de Ruada, o selo discográfico, do que pode contar con arte, agarimo e parte Lolo da Portuguesa. E da agrupación cultural Francisco Lanza e a Feira do Libro Galego. E Seonane, Otero Pedrayo, Penzol. E a memoria histórica, nos Cadernos Ribadenses que deixaron testemuño fundamental para termos presente na construción do futuro. Noutro día e noutro blog, de o haber, falaremos desas e doutras cousas.

Hoxe apetecía simplemente mirar como nos miran, e o amigo Ulmo de Arxila agasallounos cun post magnífico, de hai tempo, e que descoñeciamos. Velaquí as súas palabras sobre as terras ribadenses, que acompaño da benzón músical de Guadi Galego. Alento verde da Irlanda, sol indiano do verán.

Ribadeo

Ten perfume de aduana e corpo de mar aberto, e nos pasos que damos pisamos os que demos. No seu nome habitan os soños, a infancia, os bicos primeiros e as traizóns últimas, miserábeis. Tamén cada golpe, cada sorriso, cada conversa. Gardamos nunha caixa de mistos a chuvia que mollou o seu cabelo. E fomos nela, somos, as dúbidas coas que xa aprendemos a convivir, os golpes co balón na porta da Igrexa, a piedade de nós. Por baixo dos días pasa un río, por baixo do Campo de San Francisco, na procura da area de Cabanela e das noites que nos viron por dentro da muralla. Dóennos alí os erros propios, tantos, e as feridas alleas. Nas caras que nos delatan, o calor vermello da vergoña e o fulgor estremecido do abrazo honesto e leal. Apetece marchar sempre, para sempre voltar. Sabémonos dalí, gardamos en nós anacos da vida dos outros, estamos nas súas voces e espreitan os seus ollos as nosas fraquezas. Mais alí fomos, antes de máis, felices e inocentes, carne de festa no alento da primeira primavera. Estamos. Vivimos na volta da praza, na esquina do colexio, ás agochadas, correndo nas calellas ou bailando nas bocas que nos dixeron. No entanto o tempo pasa, le canto vivimos e adoita dicirnos que non quere escusas nin promesas. Chégalle con ver que nos damos un aceno de amor, unha palabra amábel, un pouco de rock na mirada.




Nota: descoñezo quen fixo o video, que collín do youtube. O tema musical é a Habaneira de Ribadeo, do disco Nordestin@s, unha xoia que debemos a Abe Rábade, Guadi Galego e Ugia Pedreira.

unha tarde e unha casa

ha de haber unha tarde e unha casa. nas ribeiras do mar norte de noso, onde pousa o sorriso na néboa da mañá e o corpo quere area, quere calma. unha presada de chuvia que poñer na boca, para non ser quen de dicir o teu nome. ha de haber silencio, a certeza do amor violando a treboada, o mirar do gato, o perfume da herba no teu pelo. cando non sexamos, haberá unha fonte que medra no perdido, unha aira que non é, unha sombra de figueira e o ladrido dos cans, ao lonxe. onde ardeu unha casa e queda a mácula da morte, onde pousa o limaco o salitre do sol, por riba do valado que rube Queti pra saudar un florente, ou alguén. ha de haber unha tarde e unha casa. e quizais, quen foi, poida volver ser.

Ourives e ceramistas

Ergueuse o día sorrinte e virou esmacelado de camiño aos portos do norte. O meu gato arrebólase no sofá e deito con vagar os ollos, con Seoane, na ponte de Brooklyn, ou no combés de terceira do Highland Princess (Londres-Vigo-Lisboa-Río de Janeiro-Santos-Montevideo-Bos Aires). Chove. E un quixera estar na Beira Norte, ou na baiuca oceánica do Navy Bar, sentindo na face a palabra montesía, cuspida á brosa coma pétala trincheira, das cicatrices dos torques e diademas de Ribadeo. Cantamos en ti os cabelos ao ar tinxidos prá guerra. Cavanardá, Rinle, ventea. O cheiro do café debuxa liñas de mulleres cando a sega, e penso: hai dezaseis anos vin entrar alguén na vella oficina de turismo, ollando para as mesas cheas de mundo da penúltima Feira do Libro Galego. Quizais era eu, mais non estou certo, mirando a capa vermella do Común temos a patria, especial d´A Nosa Terra a Celso Emilio. Quizais non era eu e era outro, abrindo os ollos e lendo: unión do pobo galego, farruco sesto, avinza de loita, suíza, arístides silveira. Coma rosa clandestina ou segredo escrito en auga de limón. Chove. Na tarde dos albións, a retórica labrega dos vellos das Comisiós, de Remourelle, San Cosme e pola zona. Poño músicas gozosas coma bastidas contra o ruído. As horas que lle quedan a este venres convidan a ler a décima carta, antes do derradeiro besa sus ojos. A seguirmos, orgullosos e activos, porfiando hoxe en outubro. A querer sermos, nós, ourives e ceramistas do futuro.

Nouvelle Cuisine - Pinturera from nouvelle cuisine on Vimeo.

A Siñeira

Na liña exacta dos corazois nace o mar que nos habita. Dentro del veredes un latexo de meu, no sol dun verán que non remata e sabe a coello na aira de cas do Lero, ou Queitano, cabo da figueira grande e da corte dos xatos. Érguese Queti, ladra, sacode paciente a area que un neno lle deitou no lombo e procura as maos de Lourenzo na cociña. Aos poucos chega un coche desde un bar, e con el as revistas e as pegatinas de V, as tarefas do Grupo e os goles a nós mesmos. Queda, hoxe, un hórreo triste, cercado, onde houbo dúas casas, unha fonte, un cabanón e cen árbores ás beiras do maíz e das patacas. Contodo, tamén nós, correndo cara o mar. Na Siñeira mantemos o pulso das cousas, e envellezo ao buscarme e pouso nos dentes a ilusión de onte e de hoxe, a inocencia que empuño nas palabras nosas, de Dela e dos seus netos. Segue habendo vermello nas fazulas do mundo.

Lembranza e abeiro

Foi cruzarse Benjamin no camiño e volver Hernán, cara unha noite no Colón, de conversa arredor de teatro e libros e música, do seu amado e admirado Valente (Voltei / Nunca partira / Alongarme só foi unha forma /de ficar para sempre), do que tiña publicado e das ideas que ía convertir en libros, de Benjamin e de como a el lle dedicara a súa composición Portbou - Saraxevo. Tamén, por suposto, da Banda, amada, construída e traballada de forma incansábel, entusiasta, intolerante ao cansazo e ao desalento. Apetece volver aos seus programas de man, verdadeiras pezas de ourivería literaria e divulgación cultural, para sentir novamente o orgullo por un tempo brillante, combativo e alegre, onde moitos proxectos comezaban e os seus ollos contaxiaban enerxía e talento para cada un deles. Noto que a distancia matiza a súa figura e reconstrúe a imaxe que del teño, as lembranzas escollidas. Sinto que vou ainda naquel coche cara Foz, cara unha asemblea do BNG, escoitándoo falarme de lealdade aos amigos e ás ideas, do que nunca morre, do que paga a pena. Entristece e encolle a mañá pensando comparacións, evidenciando regates en curto, recoñecendo derrotas onde só cadaquén pode xogar as súas batallas, e moitas veces -sinto que está sendo así nestes tempos- a vitoria é só o anticipo máis claro do desastre. Cando teño dúbidas penso nel, e en Xosé Antonio Díaz de Remourelle, e na xente que coma eles souberon facer norma da constancia, do compromiso e do traballo colectivo, moi lonxe da tentación dos currículos vitais e do desvelo das fotos xornalísticas. Tamén iso aprendemos moitos deles: hai cousas que non se venden, hai vitórias que non pagan a pena. Nada vale máis que unha mirada limpa, nada que compense traizoarse a si mesmo.

Con toda palabra

É cousa sabida que Mondoñedo non existe. Escribiuno Juan Cueto e volveu á tese, non hai moito, J.M. Pérez Álvarez. Posiblemente sexa certo, e unicamente cobren vida as súas rúas mentres haxa quen lles escriba unha páxina diaria. A única cidade -que non vila, nos lembrarán agarimosamente- que conta con tres homenaxeados no Dia das Letras: Cunqueiro, Leiras Pulpeiro, Noriega Varela. A que explica o Reino de Galiza, con Pardo de Cela polas terras da Frouxeira. A do poder relixioso, administrativo e cultural. A da Catedral e o Seminario. A de Pacheco e os mestres de capela. A laica, rebelde e progresista de Leiras Pulpeiro. Con todo, sinto que Mondoñedo existe, sobre todo, na evocación amorosa, culta e tamén irónica -ferida e dolorosa, xa que logo- que a súa xente mastiga en silencio, ao ritmo acompasado das horas sobre a pedra. Ese sentimento mindoniense de pertenza -semellante en parte ao ribadense ou pontevedrés, intúo- fascíname polo que ten de consciencia fachendosa e, ao tempo, de resignación ao fado, a unha sorte de desígnio superior que nos muda en personaxes e nos nega protagonistas. Hai nesa querencia saudosa, tamén paralizante, unha certa mestura de señoritismo decadente, de desprezo aristocrático polo novo rico, de observancia pausada -tertulia, café e paseo- do paso lento da vida desde este lado dos vidros mollados pola chuva. Alma de rentistas, ao cabo. Ou certa vivencia na prisión da metafísica. O pasado inmenso, magnífico -tamén pesado coma un lousa, ás veces, e difícil de xestionar- pode ser tamén a forza que nos mova cara o futuro. Penso e anoto os pensamentos no ar desta mañá de Compostela, mirando por unha ventá á Pescadería Vella, perfumados de Lhasa de Sela -con Maud, hai anos- en sorrisos compartidos na Praciña dos Gatos.

Ao final da escapada

A felicidade é un zume de laranxa unha mañá de sábado, nunha terraza de verán. O cheiro a novo dos libros recén mercados. A estadía tranquila entre os brazos dunha tarde de decembro. Unha noite de fulgor nos teus ollos.

-------

Deberiamos fundar un país no norte, ao norte do alén. Entre Mondoñedo, Viveiro e Ribadeo. Con capital en Vilar Ponte, en Cunqueiro, en Gamallo Fierros. Galeguista e republicano. Profundamente musical, e neboento, e inaccesíbel. Con capacidade para fuxir dos mapas, de agocharse no tempo. Fermoso coma as azas molladas das aves deste inverno, coma unha gota de mercurio caíndo nas feridas do combate, como as hedras que medran e agallopan nas ruínas do que fomos.

----------

Ás veces apetece, para que negalo. A min, polo menos, apetéceme. Dar un puñetazo nos dentes a tanto cretino como hai. Facéndolle sangrar, desde logo. E seguir bailando.

------------

Cousas que reconfortan. A leitura poderosa, viva e libertadora fronte a tanta estupidez e tanta hipocresía disfrazada de esquerda e de socialdemocracia. O poder solidario, emancipador, revolucionario da palabra -cada día máis necesaria, e sanadora- que se ergue sobre o ruído dos días. A túa mirada.

A rebel song

Cando a tarde pousa sobre o despacho, ou sobre as pedras gastadas que me levan de volta á casa. Cando queremos rabuñar minutos para adicarnos en silencio, e ao silencio, e non temos moi claro se queremos que o tempo pase ou nos deteña nunha hora determinada. Hai semanas que gostaría de comprimir, rebobinar, cortar e pegar. Semanas en que sinto que vivo máis nos libros que nas rúas, nas cancións que na casa. Ha de ser explicábel, seguramente algunha patoloxía leve, propia de pasar novembro lonxe de Ribadeo, ou afastado dos territorios da ilusión. Cansazo. Durmir. Nas palabras de Sarri nun café de Mondoñedo, na descuberta do país e das mulleres do país, realidade negada (o país, as mulleres) e que tanto precisamos desvendar, liberar, normalizar. En noites coma estas nacemos á música entre as sabas (Cuando los elefantes sueñan con la música), habitamos territorios que nos agocharan no día a día -para nada nunca volver ser igual-, revivimos partidos e xustificamos entrenos, sábados diante dunha canastra, chándals que sempre quedaban pequenos ou grandes de máis. Nos libros de texto había capítulos dos que só mirabamos as fotos, porque nunca a eles chegabamos. A min chamábanme a atención aquelas fotos e imaxes - moitas aínda en branco e negro-, aquelas palabras que semellaban alleas, inventadas por alguén de quen nada sabiamos, das que ninguén nos falara: Galiza, autodeterminación, ceive. E nunha Feira do Libro Galego, en Ribadeo, mercara aquel especial sobre Celso Emilio Ferreiro, sen saber moi ben o que compraba. Velaquí que hoxe esas fotos son parte da casa dun, da casa común dos que queren pensar Galiza doutra forma, e andaban dicindo cousas (xa no 2008!) que ata o propio PP ten que acabar apoiando agora. A realidade imponse mesmo sobre a galbana e o pesimismo, e obriga a manter os lumes acesos, a semente nas mans, as palabras nas gorxas, por moito á intemperie que nos sintamos e apeteza apagar a luz e espertar nunha aldea lonxe do mundo.

Arte e cultura na Mariña

Pesa sobre a imaxe da Mariña a mancha laranxa dos tixolos cos que nos anos do boom da construción e a economía especulativa se enterrou parte do litoral de Barreiros e de Foz. É evidente que así foi, e á vista quedarán para as décadas vindeiras os froitos da ausencia de amor á terra e de respecto á paisaxe herdada que nos conforma, que nos dá á vida. Deses anos lamentábeis da Mariña d´Or un do Valadouro, o dramaturgo Manuel Lourenzo, fixo a súa leitura airada e persoal na última montaxe do Centro Dramático Galego, As dunas, e outros dous de por aquí, os teatreiros Comba Campoy e Pepe Penabade, realizaran no seu día unha aceda crítica en forma de curtametraxe.

Mais, a carón dese pasado recente que nos manca nos ollos, os mariñaos sabemos e amamos unha outra Mariña, activísima social e culturalmente e que, sen tanto ruído mediático e con abonda menos capacidade económica, non deixa de producir por iso realidades fermosas e sorprendentes. Apetéceme traer hoxe algunhas delas a estas augas cantábricas de Cavanardá, para darlles difusión na medida do posíbel e mostrarlles o meu público agarimo. Velaquí, pois:

- Patas de peixe. Fermoso proxecto editorial e de animación á leitura, que coida con cariño e humor infinito o xeito no que as palabras van na procura dos nenos e nenas.

- Eido Dourado. A creación artística de Celso Dourado en exposición permanente e aberta a todas as persoas que se queiran achegar a ela. Un espazo na que continente e contido se entrecruzan á beira da Praia das Pasadas. Un enorme e humilde triunfo da arte e da resistencia.

- LNB. Liga Nacional de Billarda. Felizmente estendida xa por toda a xeografía galega, con tres conferencias (norleste, noroeste e sur) funcionando e centos de xogadores e xogadoras competindo nos diferentes torneos baixo unhas mesmas regras unificadas, a LNB é boa mostra dun modelo de rexurdimento dun deporte tradicional a partir unicamente da vontade, da ilusión e da capacidade de convencemento e seducción dos seus impulsores. A LNB naceu na Mariña, das cabeciñas en continua efervescencia de Xermán Viluba, Toño Randeeira e demais camaradas de entusiasmo. En 2007 recibiron o Premio Nacional do Deporte Galego á mellor iniciativa no deporte tradicional. É de xustiza que se valore, se saiba e se recoñeza.

- Observatorio da Mariña pola Igualdade. Un colectivo de mulleres de moi diferentes idades que non deixa de realizar actividades e xerar debates en positivo, con intelixencia e constancia, a prol dos dereitos femininos na loita pola igualdade. O traballo de Luísa González, Olga Castro e todas as integrantes do colectivo dá pé ás máis diversas iniciativas, sempre interesantes: performances escénicas na rúa, charlas abertas en locais de hostalería, exposicións fotográficas e artísticas, conferencias, xornadas, ...

- A Nao Mai. Unha arriscada e moi interesante iniciativa dun grupo de creadores, teimando en facer do Pazo de San Isidro de Mondoñedo unha factoría cultural aberta a todas as propostas e para todas as idades. Están aínda nos seus primeiros pasos, e desexámoslles por iso a mellor das sortes.

- Casa das Letras. Unha intelixente aposta por mudar unha libraría convencional, moi asentada na vila de Ribadeo, nun auténtico centro cultural que, desde a centralidade da palabra escrita, achega aos visitantes conferencias, charlas, exposicións pictóricas, proxeccións audiovisuais, presentacións de libros, ...

Hai, por suposto, moitas máis iniciativas e proxectos en marcha. A actividade de Sargadelos, o dinamismo cultural asociativo (A Pomba do Arco de Foz, Francisco Lanza de Ribadeo, Ollomao de Barreiros, ...), os grupos de teatro amador, as corais polífónicas, a Escola Municipal de Música de Ribadeo ,as bandas populares existentes, a Festa da Marosa, o "modelo burela" que impulsa Bernardo Penabade, as xornadas Mar por Medio, as dúcias de grupos musicais existentes, ... A realidade cultural da Mariña é, diciámolo ao comezo, riquísima e moi diversa. Son tantas e tan diferentes as iniciativas, entidades e colectivos que dinamizan a nosa comarca que daría -sempre o pensei e nalgún momento haberá que volver sobre o tema- para crear unha auténtica rede cultural da Mariña, que unise forzas e ilusións en beneficio de todos. Mais non é agora obxectivo deste post facer ningún repaso exhaustivo nin nada que se lle asemelle. Trátabase simplemente de facer visíbel a vontade, o compromiso e o amor que son precisos para que iniciativas culturais como as devanditas acaben medrando e asentándose como todas e todos desexamos, a partir dun "factor de cariño" que tan indispensábel resulta en todos os proxectos que se comeza, sexan da natureza que sexan.

Para rematar, un estupendo exemplo: como desde as aulas de secundaria os alumnos e alumnas se achegan á historia, ao audiovisual e á literatura, da man dos textos de Carmen Blanco e grazas ao traballo agarimoso do seu profesor, Suso Fdez. Acevedo. Se a cultura ten algún valor, é este o fundamental e primixenio: a creación de valores, de civilidade, de formación persoal nunha consciencia cívica para a unha vida común en sociedade. Parabéns a todas e todos os que traballan para facela medrar.

Onde estará o meu amor?

Lembro a primeira vez que a escoitei, adolescente, en Ribadeo, co pequeno radiocassete pegado á orella, na hora na que os elefantes soñan coa música. Anos de instituto, de descubertas, de fulgor. Nada podía pararnos. E aos poucos abriamos fendas na rutina: había unha outra realidade que non estaba nas conversas das rúas, nas pantallas da televisión, nos encorsetados libros de texto. Aparecía un océano de músicas que emerxía do invisíbel. Tiñamos lingua fóra de nós. E houbera e había un país chamado Galiza. O amor dábase en estado gaseoso, camaleónico, inapreixábel, a vida desexada en servilletas de bar. Había que transmitir a boa nova, brillábanos nos ollos inocente, berrabámola cada noite, ofereciamola sublevada coma un beixo, en palabras que nos envolvian elegantes, intocábeis, virxes. Hoxe, a liña da costa segue perfumada de certezas e de memoria. Eu son daquí, fai que digamos. E nosoutros querémola dese xeito, agreste e agarimosa coma un parto. Cando traba a consciencia dos erros propios, achégome e pouso a mirada naquel mar, onde os ollos meus son gavelas de horizonte. Gostamos de estar alí respirando o silencio, o cheiro a sexo e a morte do verán, co Cesare Pavese polos outeiros cercanos. O lombo das tardes faise man de auga, e onde antes había rock habitan as palabras que nos concitan á conversa. Brindo por isto, e por aquilo, con esta canción. Só prego que garden silencio, eviten mesmo respirar, e escoiten.

A prol de Babel

O sociólogo galego Fermín Bouza lembra hoxe no seu blog (El voto con botas) ao finado filósofo e lóxico ribadense Alfredo Deaño e as conversas que ambos mantiñan con Fernando Savater. De fondo, un artigo deste último en El País sobre a diversidade lingüística.

A conto do asunto e do perfil progrespañolista que Savater foi adquirindo nos últimos anos, até se converter nunha das caras máis coñecidas e recoñecíbeis do proxecto político de Rosa Díez, lembrei tamén aquel libro de Suso de Toro no que o compostelán trataba a cuestión da diversidade lingüística e nacional do Estado (Españois todos), e o par de reseñas que o escritor Andrés Neuman fixera sobre o mesmo. Déixovos con eles.

Mitin do BNG en Ribadeo: máis Galiza e outra Europa

Anuncio electoral do BNG das Eleccións ao Parlamento Europeo from BNG on Vimeo.

Catro anotacións despois do mitin desta mañá en Ribadeo, con Guillerme Vázquez e Ana Miranda.

1. Gustou Guillerme. Como el mesmo dixo para se referir ao BNG en relación a Galiza e ás eleicións europeas, quedou claro que no BNG tamén hai "equipo da casa", e que dá para xogar e xogar ao ataque. A xente -militantes, simpatizantes e asistentes ocasionais- saíu contenta do acto, e satisfeita pola claridade e a enerxía coa que o portavoz nacional falou, sen medias tintas e facendo fincapé nas posicións históricas do BNG, que nunca nestes anos calou fronte a unha construción europea realizada en favor dos intereses dos lobbys multinacionais e en contra dos intereses populares.

2. Non todos somos iguais. Porque cómpre lembrar, neste sentido, cales foron as posturas históricas duns e doutros neste tema, desde a entrada do Estado español na daquela CEE en 1986.De como se entrou naquela altura souberon e saben bastante os sectores produtivos galegos, especialmente o leiteiro, o pesqueiro e o naval, mais se a alguén por idade lle queda lonxe, fica fresco na memoria como PP e PSOE converxeron en pedir o SI no referendo dun Tratado Constitucional Europeo de 2005, fronte a un BNG que pediu -abertamente e en solitario- o voto negativo. Aquela postura supuxera para o nacionalismo galego unha dura campaña de ataques virulentos e caricaturizacións infames por parte dos poderes mediáticos e políticos, que porén tiveran que tragar as súas palabras poucos meses despois, cando o voto NON vencera con claridade na Franza, Holanda e Irlanda. Lembremos, pois, que modelos e que posicións defendemos uns e outros e, aínda que pareza unha perogrullada, insistamos pedagoxicamente en ideas forza básicas: nós, Galiza, sempre fomos Europa, mais non queremos nin temos por que aceptar este modelo de Europa. Fronte á Europa do capital (ao fin e ao cabo, a Unión Europea nunca negou nin mesmo nominalmente a súa natureza de mercado común - Comunidade Europea do Carbón e do Aceiro, Comunidade Económica Europea )-
no BNG defendemos unha Europa social, na que a centralidade a ocupen as persoas e os pobos. Desde logo, e isto enténdeo e asúmeo calquera, mesmo que non sexa nacionalista, non nos vale esta Europa na que os intereses galegos son moeda de cambio do Estado español, con cotas de produción ao noso agro e con vetos aos nosos estaleiros.

3. Máis bipartidismo, menos democracia. Denunciouno tamén Guillerme Vázquez, e podémolo verificar con só seguir a prensa ou os informativos. A progresiva implantación do bipartidismo soñado por moitos sectores de PP e PSOE avanza no Estado español. Esta campaña eleitoral é unha boa escenificación do mesmo, cos dous partidos querendo utilizar temáticas simbólicas e videos publicitarios como elementos de confronto, mentres esquecen deliberadamente explicar os seus modelos económicos, por ser esta a cuestión básica na que ambos están de acordo. Opinan o mesmo canto a Europa, e tamén canto a España. Non por nada pactaron PP e PSOE en Euskadi, e non por nada lanza xa o órdago Feijoo ao PSdG propoñendo un pacto similar en Galiza (xa pactaron o director da CRTVG) para tentar a marxinalización do BNG. Dun político co currículo partidario de Pachi Vázquez pouco se pode agardar no terreo ideolóxico, así que non sería de estrañar que aceitase en breve o abrazo do oso.

4. Silenciamento mediático. Se algún elemento pon en claro o punto anterior é precisamente este. A absoluta falta de respecto coa pluralidade política do Estado coa que PP e PSOE están desenvolvendo a súa campaña, poñendo os medios públicos ao seu servizo (na TVE, por exemplo, os debates serán só a dous). O silenciamento que padecen as demais alternativas é neste sentido un auténtico escándalo, e contribúe a afortalar o camiño da diminución da democracia real no Estado. Ao final, unha tentativa: a homologación cos modelos estadounidense (demócratas e republicanos) ou británico (laboristas e conservadores) e a marxinación dos nacionalismos chamados periféricos, que son o elemento que impide en España o asentamente deste modelo. A ofensiva españolista semella que vai ser dura.